Miasto Białogard » RegioSerwis »

Krótka historia białogardzkiego browarnictwa

Administrator
Początki browarnictwa przemysłowego w Białogardzie sięgają lat 60. XIX wieku.
foto: Browar Ernsta Flinzberga po przejęciu przez szczeciński browar Bohrischa, nad ulicą Zaułek Drzewny (Baumstrasse) widoczny szyld z napisem Brauerei Bohrisch A.G. Stettin Niederlage Belgard
foto: Browar Ernsta Flinzberga po przejęciu przez szczeciński browar Bohrischa, nad ulicą Zaułek Drzewny (Baumstrasse) widoczny szyld z napisem Brauerei Bohrisch A.G. Stettin Niederlage Belgard
foto: Belgard-Papier firmowy z Browaru Noeske & Kittelmann z 1906r.
foto: Belgard-Papier firmowy z Browaru Noeske & Kittelmann z 1906r.
foto: Widokówka z widocznym fragmentem browaru Carla Platha
foto: Widokówka z widocznym fragmentem browaru Carla Platha
foto: Budynek browaru Carla Platha - po zmianie właściciela - widoczny fragment napisu Bürgerliches Brauhaus Ernst Flinzgerg.
foto: Budynek browaru Carla Platha - po zmianie właściciela - widoczny fragment napisu Bürgerliches Brauhaus Ernst Flinzgerg.

Pierwszy browar przy Baumstr. (obok poczty) założył H. Domann. Kolejni właściciele zakładu to ojciec i syn Plath, a od 1903 r. Ernst Flinzberg, który zakład rozbudował i wprowadził do produkcji jak i sprzedaży nowy typ piwa "Weissbier". Za "rządów" E. Flinzberga browar nosił nazwę "Bürgerliches Brauhaus Belgard a. Pers., Ernst Flinzberg". Oprócz niego w Białogardzie działały jeszcze: browar parowy "Noeske & Kittelmann" oraz otwarta w 1906 r. filia koszalińskiego "Kösliner ActienBierbrauerei”. Niestety, silniejsza konkurencja z innych miast, która oferowała tańsze piwa spowodowała, że browar E. Flinzberga został zamknięty w 1912 r. W 1921 r. podobny los spotkał browar "Noeske & Kittelmann".

Warto nadmienić, że w 1913 r. E.Flinzberg, K. Noeske i G. Kittelmann wraz z innymi członkami cechu ufundowali witraż z herbem piwowarów do kościoła NMP. Wcześniej, bo w 1900 r., ufundowali gazową "koronę piwowarów" dla tego kościoła, która niestety nie zachowała się do czasów dzisiejszych.

Browar Ernsta Flinzberga
E. Flinzberg przejął zakład w 1903 r. po Carlu Plath. Budynek składał się z czterech, na ówczesne czasy ogromnymi oknami. Widok przedniej strony browaru nie odzwierciedlał wielkości zakładu, gdyż większość zabudowań położona była wzdłuż ulicy Baumstrasse. Na planie własności browaru z 1903 r. widnieje duże podwórze, dwa składy postawione obok siebie w poprzek działki. Dalej dwa ok. 10 metrowe pomieszczenia, stojące jedno za drugim, na całej szerokości działki. Za nim około 3 metrowa stajnia. Plan przedstawiał również projekt przebudowy ostatniego pomieszczenia przed stajnią. Powstaje 90 centymetrowej grubości murem otoczona piwnica – przechowalnia lodu.

Browar Flinzberga posiadał własną opisaną porcelankę na butelkach sprzedawanych napojów. Było to kobaltem wypisane imię i nazwisko, oraz miejscowość. Flinzberg wprowadził nowe odmiany piwa na nasz rynek. Jedną z nowości było "Weissbier", które miało specjalną butelkę – przedstawiała ona oprócz nazwy piwa i miejscowości, herb z klejnotem, na którego tarczy widnieją trzy litery "B" – czyli nazwa browaru "Bürgerliches Brauhaus Belgard a. Pers". Browar jeszcze kilkakrotnie był modernizowany i rozbudowywany – ostatni raz w 1911 r. w środkowej części browaru – rozbudowa piwnicy na lód oraz modernizacja nad nią mieszkań. Na początku 1912 r. browar nie wytrzymał konkurencji i został zamknięty. Część budynku (frontowy budynek browaru obok poczty i połowa podwórza) została w rękach E.Flinzberga resztę, wzdłuż ulicy Baumstrasse zajmuje Bairische Bier-Brauerei A.-G.J.Bohrisch ze Szczecina.

Browar "Noeske & Kittelmann"
Początki browaru odnotowane są w książce browarów na Pomorzu "Brauerei Verzeichnis Polen" M. Friedricha. Właścicielami browaru byli: L.Nöske (1865-+1877), Dampfbierbrauerei Löwenberg (-+1898), Dampfbierbrauerei Noeske & Kittelmann (-+1907) oraz Belgarder Dampfbierbrauerei A.-G.(1920). Niestety nie wiadomo jakie były budynki browaru L. Nöeske, jak również parowego browaru Löwenberg. Wiadomo tylko, że chodzi tu o jeden i ten sam browar znajdujący się na ulicy Kämpenstrasse (obecnie Klonowej).

W 1891 r. białogardzki cech piwowarów przyjął do swojego grona kupca Carla Noeske, zaś ten w marcu 1892 r. zaprosił do Białogardu mistrza browarnictwa Gottehelfa Kittelmanna i założył z nim browar "Noeske & Kittelmann". Głównie warzono tam trzy gatunki piwa: Bismarck-Kanzler-Bräu, Deutsch-Porter i Kömpenbraü. Specjalnością browaru było to pierwsze piwo w związku z tym podkreślono jego butelkę. Butelka przedstawiała popiersie podobizny Ottona Bismarcka z profilu, w mundurze i czapce wojskowej. Zaznaczyć trzeba, że wiele koszar było w pobliskich miejscowościach, więc jakie wrażenie wówczas musiała robić ta butelka.

Działający browar jest największym w Białogardzie browarem parowym na przełomie XIX i XX wieku. Mimo świetności browar cały czas się rozbudowywał i był modernizowany. W unowocześnionym browarze pod zarządem Kittelmanna wzrósł roczny obrót z 2000 do 12000 hektolitrów piwa. Browar posiadał również swoje filie w innych miejscowościach: Bobolice, Kołobrzeg, Koszalin, Resko, Słupsk i w Tychowie.

Potrzeba większych środków finansowych na zakup beczek, jęczmienia, transportu oraz zabezpieczenie się przed silną konkurencją w 1907 r. spowodowała, że browar przekształcił się w Spółkę Akcyjną. W 1914 r. umiera Carl Noeske, a firmę do 1921 r. prowadzi Kittelmann. W tym czasie (1921 r.) zebranie akcjonariuszy postanowiło sprzedać browar szczecińskiemu koncernowi Ferdynanda Rücktfortha. Nowy właściciel wkrótce doprowadza do zamknięcia produkcji. Tym samym zakończyła się produkcja białogardzkiego piwa.

Cech piwowarów w Białogardzie
Powołując się na źródło literackie: Klemz Carl von der Belgarden Brauerzunft in: Aus dem Lande Belgard, rok 1928 czytamy: Wśród białogardzkich cechów i bractw na pierwszym miejscu pod względem starszeństwa znajduje się cech piwowarów. Niestety, wielki pożar z 1765 r. zniszczył skrzynie cechową, a co za tym idzie zwoje, metryki oraz inne akty własności, które wówczas znajdowały się w domu starszego cechu Wesce. Zniszczone dokumenty zastąpiono odpisami z archiwum ratusza. Pierwszy dokument pochodzi z 1534 r. i tą datę przyjmuje się jako datę założenia cechu. Przywilej warzenia piwa zapewnił w tym roku Książę Barmin X, który rządził w latach 1523-1573. Książę Johann Fredrich-regent (1560-1600), Książę Bogusław XIII (1603-1606), Książę Filip III (1606-1618), Król Szwecji (wojna 30-letnia) jak również Wielki Książę Brandenburski (1640-1648) oraz Król Fredrich Wilhelm I potwierdzili te przywileje. Drugi dokument został sporządzony w języku niemieckim i dokładnie określał zasady.

Tomasz Górniak

Źródło danych:
1. Tradycje piwowarskie na Pomorzu Zachodnim – Danuta Szewczyk – Muzeum w Koszalinie.
2. Pivaria – Piwny Magazyn Kolekcjonerski (Roman Mazurkiewicz).
3. Fotografie ze zbiorów Adama Teżyka.

RegioSerwis

Punkt Informacyjny Lokalny Punkt Informacyjny w Koszalinie zaprasza na indywidualne i bezpłatne konsultacje w zakresie możliwości uzyskania wsparcia ze środków Unii Europejskiej w ramach Mobilnych Punktów Informacyjnych Podczas spotkań konsultant przeka ...» więcej Palący problemDużymi krokami zbliża się wiosna, pojawia się coraz więcej słońca, a dodatnie temperatury sprawiają, że jest nam coraz cieplej. Grunt, aby nie zrobiło się zbyt gorąco, dlatego apelujemy, jak co roku, do mieszkańców Białogardu i okolic, że ...» więcej "spoKREWnieni służbą"Pod hasłem "spoKREWnieni służbą" odbywa się ogólnopolska akcji zbiórki krwi, do której przyłączyła się Komenda Powiatowa Policji w Białogardzie. Policjanci zapraszają także mieszkańców Białogardu do wzięcia udziału w tej szlachetnej inicj ...» więcej Krajowa Administracja SkarbowaOd 1 marca zaczęła obowiązywać większość przepisów ustawy o Krajowej Administracji Podatkowej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1947 ze zm.) i ustawy ją wprowadzającej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1948 ze zm.). To oznacza, że nie ma już oddzielnych urzędów ...» więcej Adaptacja zawodowa policjantówZ początkiem lutego na ulicach Białogardu pojawiły się dodatkowe patrole piesze, które po raz kolejny zasilają szeregi policjantów miejscowej Komendy Powiatowej Policji.» więcej Wojewódzki Przegląd Form ArtystycznychPrzeciwdziałanie używania substancji psychoaktywnych przez młode osoby z wykorzystaniem artystycznych form przekazu, np. spektaklu teatralnego, pantomimy czy kabaretu. Młodzież gimnazjalna wzięła udział w konkursie.» więcej Stalag Luft IV. Marsz ŚmierciW pierwszą sobotę lutego odbyły się uroczystości upamiętniające 72. Rocznicę ”Marszu śmierci”. Pomiędzy Tychowem a Podborskiem, w pobliżu Modrolasu, to tutaj, do obozu Stalag Luft IV, niemieccy żołnierze zwozili zestrzelonych lotników. J ...» więcej Odprawa rocznaW sali konferencyjnej Starostwa Powiatowego w Białogardzie odbyła się odprawa roczna podsumowująca pracę białogardzkich policjantów. W odprawie uczestniczył Zastępca Komendanta Wojewódzkiego Policji w Szczecinie insp. Piotr Ostrowski, Sta ...» więcej Wyróżnienie dla PUP w BiałogardziePowiatowy Urząd Pracy w Białogardzie otrzymał wyróżnienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej za uzyskanie w 2016 roku wysokiej skuteczności działań aktywizacyjnych podejmowanych wobec osób bezrobotnych w Województwie Zachodniop ...» więcej Bezpieczne ferie - pokaz ratownictwaPrzy współudziale Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego z powiatu białogardzkiego, Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Białogardzie, klubu płetwonurków North Divers oraz Komendy Powiatowej Policji w Białogardzie, w parku ...» więcej
1234567

FOTOGALERIA

Wojewódzki Przegląd Form Artystycznych
Bezpieczne ferie - pokaz ratownictwa
Koncert Bożonarodzeniowy. Konferencja prasowa
Śniadanie pełne mocy
Strachy na lachy, taneczny MDK
Rekordowa pierwsza pomoc
Firefighter Combat Challenge
Froebel w białogardzkich przedszkolach
Dzieci promieniały radością!
„BEZPIECZNY PRZEDSZKOLAK” PRZECHODZI PRZEZ PRZEJŚCIE DLA PIESZYCH
Biuletyn Informacji PublicznejBiuletyn Informacji Publicznej
© Miasto Białogard. Wszystkie prawa zastrzeżone.
Nasze strony wykorzystują pliki cookies. Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W programie służącym do obsługi internetu można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w "regulaminie korzystania z serwisu".