Miasto Białogard » RegioSerwis »

Krótka historia białogardzkiego browarnictwa

Administrator
Początki browarnictwa przemysłowego w Białogardzie sięgają lat 60. XIX wieku.
foto: Browar Ernsta Flinzberga po przejęciu przez szczeciński browar Bohrischa, nad ulicą Zaułek Drzewny (Baumstrasse) widoczny szyld z napisem Brauerei Bohrisch A.G. Stettin Niederlage Belgard
foto: Browar Ernsta Flinzberga po przejęciu przez szczeciński browar Bohrischa, nad ulicą Zaułek Drzewny (Baumstrasse) widoczny szyld z napisem Brauerei Bohrisch A.G. Stettin Niederlage Belgard
foto: Belgard-Papier firmowy z Browaru Noeske & Kittelmann z 1906r.
foto: Belgard-Papier firmowy z Browaru Noeske & Kittelmann z 1906r.
foto: Widokówka z widocznym fragmentem browaru Carla Platha
foto: Widokówka z widocznym fragmentem browaru Carla Platha
foto: Budynek browaru Carla Platha - po zmianie właściciela - widoczny fragment napisu Bürgerliches Brauhaus Ernst Flinzgerg.
foto: Budynek browaru Carla Platha - po zmianie właściciela - widoczny fragment napisu Bürgerliches Brauhaus Ernst Flinzgerg.

Pierwszy browar przy Baumstr. (obok poczty) założył H. Domann. Kolejni właściciele zakładu to ojciec i syn Plath, a od 1903 r. Ernst Flinzberg, który zakład rozbudował i wprowadził do produkcji jak i sprzedaży nowy typ piwa "Weissbier". Za "rządów" E. Flinzberga browar nosił nazwę "Bürgerliches Brauhaus Belgard a. Pers., Ernst Flinzberg". Oprócz niego w Białogardzie działały jeszcze: browar parowy "Noeske & Kittelmann" oraz otwarta w 1906 r. filia koszalińskiego "Kösliner ActienBierbrauerei”. Niestety, silniejsza konkurencja z innych miast, która oferowała tańsze piwa spowodowała, że browar E. Flinzberga został zamknięty w 1912 r. W 1921 r. podobny los spotkał browar "Noeske & Kittelmann".

Warto nadmienić, że w 1913 r. E.Flinzberg, K. Noeske i G. Kittelmann wraz z innymi członkami cechu ufundowali witraż z herbem piwowarów do kościoła NMP. Wcześniej, bo w 1900 r., ufundowali gazową "koronę piwowarów" dla tego kościoła, która niestety nie zachowała się do czasów dzisiejszych.

Browar Ernsta Flinzberga
E. Flinzberg przejął zakład w 1903 r. po Carlu Plath. Budynek składał się z czterech, na ówczesne czasy ogromnymi oknami. Widok przedniej strony browaru nie odzwierciedlał wielkości zakładu, gdyż większość zabudowań położona była wzdłuż ulicy Baumstrasse. Na planie własności browaru z 1903 r. widnieje duże podwórze, dwa składy postawione obok siebie w poprzek działki. Dalej dwa ok. 10 metrowe pomieszczenia, stojące jedno za drugim, na całej szerokości działki. Za nim około 3 metrowa stajnia. Plan przedstawiał również projekt przebudowy ostatniego pomieszczenia przed stajnią. Powstaje 90 centymetrowej grubości murem otoczona piwnica – przechowalnia lodu.

Browar Flinzberga posiadał własną opisaną porcelankę na butelkach sprzedawanych napojów. Było to kobaltem wypisane imię i nazwisko, oraz miejscowość. Flinzberg wprowadził nowe odmiany piwa na nasz rynek. Jedną z nowości było "Weissbier", które miało specjalną butelkę – przedstawiała ona oprócz nazwy piwa i miejscowości, herb z klejnotem, na którego tarczy widnieją trzy litery "B" – czyli nazwa browaru "Bürgerliches Brauhaus Belgard a. Pers". Browar jeszcze kilkakrotnie był modernizowany i rozbudowywany – ostatni raz w 1911 r. w środkowej części browaru – rozbudowa piwnicy na lód oraz modernizacja nad nią mieszkań. Na początku 1912 r. browar nie wytrzymał konkurencji i został zamknięty. Część budynku (frontowy budynek browaru obok poczty i połowa podwórza) została w rękach E.Flinzberga resztę, wzdłuż ulicy Baumstrasse zajmuje Bairische Bier-Brauerei A.-G.J.Bohrisch ze Szczecina.

Browar "Noeske & Kittelmann"
Początki browaru odnotowane są w książce browarów na Pomorzu "Brauerei Verzeichnis Polen" M. Friedricha. Właścicielami browaru byli: L.Nöske (1865-+1877), Dampfbierbrauerei Löwenberg (-+1898), Dampfbierbrauerei Noeske & Kittelmann (-+1907) oraz Belgarder Dampfbierbrauerei A.-G.(1920). Niestety nie wiadomo jakie były budynki browaru L. Nöeske, jak również parowego browaru Löwenberg. Wiadomo tylko, że chodzi tu o jeden i ten sam browar znajdujący się na ulicy Kämpenstrasse (obecnie Klonowej).

W 1891 r. białogardzki cech piwowarów przyjął do swojego grona kupca Carla Noeske, zaś ten w marcu 1892 r. zaprosił do Białogardu mistrza browarnictwa Gottehelfa Kittelmanna i założył z nim browar "Noeske & Kittelmann". Głównie warzono tam trzy gatunki piwa: Bismarck-Kanzler-Bräu, Deutsch-Porter i Kömpenbraü. Specjalnością browaru było to pierwsze piwo w związku z tym podkreślono jego butelkę. Butelka przedstawiała popiersie podobizny Ottona Bismarcka z profilu, w mundurze i czapce wojskowej. Zaznaczyć trzeba, że wiele koszar było w pobliskich miejscowościach, więc jakie wrażenie wówczas musiała robić ta butelka.

Działający browar jest największym w Białogardzie browarem parowym na przełomie XIX i XX wieku. Mimo świetności browar cały czas się rozbudowywał i był modernizowany. W unowocześnionym browarze pod zarządem Kittelmanna wzrósł roczny obrót z 2000 do 12000 hektolitrów piwa. Browar posiadał również swoje filie w innych miejscowościach: Bobolice, Kołobrzeg, Koszalin, Resko, Słupsk i w Tychowie.

Potrzeba większych środków finansowych na zakup beczek, jęczmienia, transportu oraz zabezpieczenie się przed silną konkurencją w 1907 r. spowodowała, że browar przekształcił się w Spółkę Akcyjną. W 1914 r. umiera Carl Noeske, a firmę do 1921 r. prowadzi Kittelmann. W tym czasie (1921 r.) zebranie akcjonariuszy postanowiło sprzedać browar szczecińskiemu koncernowi Ferdynanda Rücktfortha. Nowy właściciel wkrótce doprowadza do zamknięcia produkcji. Tym samym zakończyła się produkcja białogardzkiego piwa.

Cech piwowarów w Białogardzie
Powołując się na źródło literackie: Klemz Carl von der Belgarden Brauerzunft in: Aus dem Lande Belgard, rok 1928 czytamy: Wśród białogardzkich cechów i bractw na pierwszym miejscu pod względem starszeństwa znajduje się cech piwowarów. Niestety, wielki pożar z 1765 r. zniszczył skrzynie cechową, a co za tym idzie zwoje, metryki oraz inne akty własności, które wówczas znajdowały się w domu starszego cechu Wesce. Zniszczone dokumenty zastąpiono odpisami z archiwum ratusza. Pierwszy dokument pochodzi z 1534 r. i tą datę przyjmuje się jako datę założenia cechu. Przywilej warzenia piwa zapewnił w tym roku Książę Barmin X, który rządził w latach 1523-1573. Książę Johann Fredrich-regent (1560-1600), Książę Bogusław XIII (1603-1606), Książę Filip III (1606-1618), Król Szwecji (wojna 30-letnia) jak również Wielki Książę Brandenburski (1640-1648) oraz Król Fredrich Wilhelm I potwierdzili te przywileje. Drugi dokument został sporządzony w języku niemieckim i dokładnie określał zasady.

Tomasz Górniak

Źródło danych:
1. Tradycje piwowarskie na Pomorzu Zachodnim – Danuta Szewczyk – Muzeum w Koszalinie.
2. Pivaria – Piwny Magazyn Kolekcjonerski (Roman Mazurkiewicz).
3. Fotografie ze zbiorów Adama Teżyka.

OBEJRZYJ TAKŻE

RegioSerwis

Zimna Wojna letnią porąMundury, pojazdy wojskowe, a nawet broń – to wszystko i wiele więcej można było podziwiać podczas IV Zlotu Zimnowojennego w Podborsku.» więcej Profilaktyka wokół nasW Białogardzie odbył się III Piknik pod nazwą "Profilaktyka wokół nas - bieg przeciw uzależnieniom". Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych, organizator imprezy, zaprosił w tym roku uczestników pikniku również do udziału we wspólnym biegu po uli ...» więcej Powiatowe Obchody Dnia Strażaka23 maja 2018 roku w Białogardzie odbyły się Powiatowe Obchody Dnia Strażaka. Uroczystości rozpoczęto mszą świętą w intencji strażaków w kościele pw. Św. Jerzego. Nabożeństwo koncelebrowało czworo księży: Kapelan strażaków województwa zach ...» więcej Motocykliści odpalili MOTOSERCE21,6 litrów krwi "spłynęło" podczas białogardzkiego Motoserca. Dar życia przekazało 48 osób. W tym roku odbyła się już X edycja ogólnopolskiej imprezy, której organizatorami są motocykliści. W Białogardzie akcję przeprowadzili Boruta MC i ...» więcej Bajkowy pokaz modyBiałogardzka Biblioteka Publiczna im. Karola Estreichera w ramach XV Ogólnopolskiego Tygodnia Bibliotek zorganizowała "Bajkowy pokaz mody". Impreza odbyła się 10 maja w Galerii Hosso. Dzieci biorące udział w pokazie wykazały się pomysłowo ...» więcej Aż 200 tysięcy maluchów z rybiego przedszkola zamieszka w ParsęcieWczoraj rozpoczęła się trzydniowa akcja zarybiania rzeki, przygotowana przez Związek Miast i Gmin Dorzecza Parsęty. W wodzie jest już 20 tysięcy maleńkich łososi. Dziś i jutro do rzeki trafią trocie – około 180 tysięcy ryb. To nie pierws ...» więcej MotoserceBoruta MC oraz Bractwo Motocyklowe Żelazny serdecznie zapraszają 12 Maja do Białogardu na X edycję Motoserca. Honorowy patronat objął Burmistrz Białogardu. Rozkład jazdy : Zbiórka Motocyklistów do godz. 12:00 - Plac Wolności Przejazd pa ...» więcej Białogardzki Uniwersytet III WiekuStowarzyszenie Inicjatyw Społeczno-Kulturalnych FABRYKA zaprasza na spotkania i wykłady w ramach projektu BIAŁOGARDZKI UNIWERSYTET III WIEKU Spotkania odbywać się będą w sali kameralnej Centrum Kultury i Spotkań Europejskich, wejśc ...» więcej Motocyklowe otwarcie sezonuDziesiątki lśniących maszyn zjechało 28 kwietnia do Białogardu. Białogardzkie Bractwo Żelazny, wspólnie z wieloma innymi grupami z województw zachodniopomorskiego i pomorskiego, otworzyło motocyklowy sezon. Wszyscy przywieźli ze sobą pozy ...» więcej Marsz dla autyzmuAutyzm to nie choroba, a zaburzenie rozwoju. Nie da się go wyleczyć, ale można zniwelować jego objawy - tak uważają rodzice dzieci, dotkniętych autyzmem. 27 kwietnia kilkuset młodych białogardzian, przedszkolaków i uczniów szkół podstawow ...» więcej
1234567

FOTOGALERIA

Zimna Wojna letnią porą
Profilaktyka wokół nas
Bajkowy pokaz mody
Motocykliści odpalili MOTOSERCE
Motocyklowe otwarcie sezonu
Białogardzianie na Runmageddonie
Marsz dla autyzmu
Charytatywnie, na sprzęt rehabilitacyjny
Zarybianie Liśnicy i Parsęty
Witaj wiosno!
Biuletyn Informacji PublicznejBiuletyn Informacji Publicznej
© Miasto Białogard. Wszystkie prawa zastrzeżone Regulamin serwisu Polityka prywatności
Nasze strony wykorzystują pliki cookies. Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies i podobnych technologii m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. W programie służącym do obsługi internetu można zmienić ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zapisane w pamięci urządzenia. Więcej informacji można znaleźć w "regulaminie korzystania z serwisu".