Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych obchodzony jest od 2011 roku, ale dopiero teraz zaczyna mocno przemawiać do zbiorowej świadomości, zaczyna żyć.

W końcu historia zwraca współczesnym te ze swoich kart, które zapisane zostały przez dziesiątki tysięcy niezłomnych żołnierzy walczących o wolność i niepodległość RP w powojennej rzeczywistości. Wielu z nich pozbawiono życia, ale nie udało się ostatecznie pozbawić pamięci o nich.

1 marca 2016 roku odbyły się uroczystości poświęcone tym, których nazywamy obecnie wyklętymi. Skąd się wziął termin żołnierze wyklęci? - Bardzo dużą rolę odegrały tu dwie osoby. Doktor Leszek Żebrowski, wybitny specjalista jeśli chodzi o tematykę podziemia antykomunistycznego, który już w 1993 roku wraz z Ligą Republikańską zorganizował na Uniwersytecie Warszawskim taką wystawę, wystawę pt. Żołnierze Wyklęci – mówi Artur Knap, historyk z białogardzkiego LO. - Drugą taką postacią jest (już nieżyjący) żołnierz AK, publicysta Jerzy Ślaski, który wydał po raz pierwszy w 1996 roku książkę zatytułowaną Żołnierze Wyklęci. Ten termin wiąże się też z listem, jaki dostała jedna z wdów po żołnierzu wyklętym od funkcjonariuszy SB, którzy wykonali na nim wyrok śmierci. Otóż apelowali oni, aby ta uśmiercona przez nich osoba została wyklęta przez rodzinę raz na zawsze – dodaje A.Knap.

Święto wyklętych ustanowione zostało mocą ustawy sejmowej z dnia 3 lutego 2011 roku. W hołdzie „Żołnierzom Wyklętym” – bohaterom antykomunistycznego podziemia, którzy w obronie niepodległego bytu Państwa Polskiego, walcząc o prawo do samostanowienia i urzeczywistnienie dążeń demokratycznych społeczeństwa polskiego, z bronią w ręku, jak i w inny sposób, przeciwstawili się sowieckiej agresji i narzuconemu siłą reżimowi komunistycznemu... Tak brzmi początek preambuły Ustawy o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. Dlaczego akurat 1 marca obchodzimy Dzień Pamięci? - 1 marca 1951 r. w więzieniu mokotowskim zabito 7 ostatnich członków zarządu powstałej w 1945 r. organizacji Wolność i Niezawisłość, która obok Narodowego Zjednoczenia Wojskowego skupiała w sobie potencjał walki z komunistycznym zniewoleniem. Ta data symbolizowała pewien zbiorowy wysiłek żołnierzy wyklętych, prawdziwych bohaterów – wyjaśnia nauczyciel historii Artur Knap.

Dzięki staraniom nauczyciela wiedzy o społeczeństwie, Dominika Kołodziejskiego z ZSP w Białogardzie, 1 marca w Centrum Kultury i Spotkań Europejskich otwarta została wystawa Instytutu Pamięci Narodowej. Jej tytuł: "Wrogowie Polski Ludowej. Konspiracja antykomunistyczna na Pomorzu Zachodnim 1945-1956". Wernisaż stanowił prolog wtorkowych obchodów w Białogardzie. - Pamięć o tych wydarzeniach, które miały miejsce po zakończeniu II wojny światowej tkwiła w świadomości naszego narodu. Fakt faktem była zacierana przez kolejne dziesięciolecia przez propagandę komunistyczną, ale jednak ona tkwiła. Trzeba ją było wyciągnąć z odmętów naszej trudnej historii, historii najnowszej. Jako nauczyciel staram się tę pamięć i prawdziwą historię żołnierzy wyklętych przekazać młodemu pokoleniu. Tę funkcję spełnia również właśnie ta wystawa – informuje Dominik Kołodziejski.

W trakcie wernisażu rozstrzygnięty został konkurs plastyczny dla szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych pt. Żołnierze Wyklęci. Przy ocenie i wyborze nagrodzonych prac jury brało pod uwagę dwa podstawowe kryteria: merytoryczne i estetyczne. Istotnym aspektem była też trafna realizacja tematu za pomocą środków wyrazu artystycznego. W kategorii gimnazjów pierwsze miejsce jury przyznało Julii Iskrzyckiej z Zespołu Szkół w Karlinie, drugie przypadło Aleksandrze Błażejewskiej z Gimnazjum w Dobrowie, a trzecie Julii Łukaszczyk z Gimnazjum nr 1 w Białogardzie. Natomiast w kategorii szkół ponadgimnazjalnych zwyciężyła Agata Zachaczewska z białogardzkiego LO, drugie miejsce zajęła Dominika Ochenkowska z Karlińskiego Ośrodka Kultury, trzecie zaś Sara Drabowicz z LO w Białogardzie. Wyróżniona została Sandra Hynda (LO Białogard). Nagrody wręczali burmistrz Białogardu Krzysztof Bagiński i starosta białogardzki Tomasz Hynda. Zdaniem Dominika Kołodziejskiego, który był jednym z trzech jurorów tego konkursu, złożone przez młodzież prace spokojnie mogłyby konkurować z pracami uczniów liceów plastycznych.

Specjalne wyróżnienie, za zainteresowanie konkursem plastycznym największej ilości uczniów z danej szkoły, otrzymał Artur Knap, historyk z Liceum Ogólnokształcącego w Białogardzie.

Burmistrz Białogardu Krzysztof Bagiński: - To ważne, że pamięć o żołnierzach wyklętych, którym odebrano życie, ale nie odebrano ducha powraca. Próbowano wymazać ich nazwiska, próbowano wymazać ich czyn niepodległościowy... Bezskutecznie, choć lata całe trzeba było czekać, by odrodzili się w pamięci narodowej. Niełatwa jest nasza historia, i jak się okazuje, musimy się ciągle jej uczyć na nowo. Nie unikniemy kontrowersji, bo prawda o tamtym powojennym czasie jest bolesna. Wielu musi do niej dojrzeć. Myślę, że jednym z takich bezsprzecznych pozytywów przywrócenia żołnierzy wyklętych do ponownego życia jest żywa reakcja naszej młodzieży. Jej patriotyczna postawa jest godna uznania.

Wieczorem, pod pomnikiem ofiar totalitaryzmu w parku Orła Białego, uczestnicy Dnia Pamięci składali kwiaty. Symboliczne wiązanki złożyła między innymi wspólna delegacja władz miejskich i powiatowych. Pośród delegacji znaleźli się też przedstawiciele kibiców drużyn piłkarskich, Iskry Białogard i Gwardii Koszalin, którzy swój hołd wyklętym wyrażali też poprzez gorące skandowanie haseł patriotycznych. Ku pamięci żołnierzy wyklętych oddana została także salwa honorowa. Mieszkańcy przed przybyciem pod pomnik uczestniczyli we mszy św. w intencji ofiar totalitaryzmu, odprawionej w kościele pw. NNMP.